Канданиҳои фоиданок

0
1 439

Ҷумҳурии Тоҷикистон аз ҷиҳати захираҳои сурма аз ҷумлаи давлатҳои бойтарин мебошад ва дар Осиё пас аз Чин дар ҷои дуюм қарор дорад. Дар кони Скальное 50% тамоми захираи сурма дар ИДМ пинҳон карда мешаванд.

Дар қаламрави вилояти Суғд зиёда аз 214 конҳои бойтарини захираҳои табиӣ мавҷуданд. Мувофиқи ҳисобҳои пешакӣ, арзиши пинҳоншудаи маъдани металлҳо дар ин сарватҳои зеризаминӣ 10 миллиард доллари амрикоиро ташкил медиҳад.

Дар ин минтақаи ҷумҳурӣ 26 конҳои сурб ва руҳ, 3 - мис ва висмут, 1 - молибден ва волфрам, 3 - оҳан, 15 - тилло, 7 - нуқра, 1 - сурб, 11 - ангишт, 11 - нафт ва газ, 5 - фтор ва 1 - намаки санг.

Тоҷикистони Марказӣ бо кони волфрами Майхура маъруф аст, ки бо вуҷуди он беҳамтост, ки имкон дорад танҳо 95 километр аз шаҳри Душанбе корхонаи истихроҷи маъдан бо иқтидори то 150 ҳазор тонна маъданро бунёд кунад.

Бояд қайд кард, ки ҳатто дар давраи мавҷудияти Иттиҳоди Шӯравӣ дар ҷумҳурӣ захираҳои нафту газ кашф карда шуда буданд. Дар ҳоли ҳозир дар марзи Тоҷикистон беш аз 7,9 миллион тонна нафт ва 5,6 миллиард метри мукааб газ пинҳон аст.

Вилояти Хатлони Тоҷикистон барои сохтмони корхонаи истихроҷи маъданҳои дорои стронсий як минтақаи ояндадорест. Захираҳои умумии кони Чалташ, Даудыр ва Чилкутан, ки дар ин ҷо ҷойгиранд, имкон медиҳанд, ки ҳар сол беш аз 180 ҳазор тонна маъдан истеҳсол шавад. Ғайр аз он, айни замон якчанд конҳои газ дар ноҳияҳои Балҷувон ва Ҷало-Лиддини Румии вилояти Хатлон коркард шуда истодаанд.

Инчунин, ноҳияҳои Қубодиён ва Шаҳритуз дорои захираҳои бузурги ашёи хом барои истеҳсоли семент мебошанд, ки маблағи умумии онҳо 200 миллион тоннаро ташкил медиҳанд.

Захираҳои калони намаки сангӣ дар ҷануби Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷамъ шудаанд. Даҳҳо миллиардҳо тонна дар маъданҳои бойтарин «Хоҷа-Мӯъмин», «Хоҷа-Сартез», «Танобчи» ва «Саманчи» пинҳон карда шудаанд.

Ғайр аз ин, Бадахшон инчунин аз канданиҳои фоиданок бой аст, ки дар он ҷо ягона кони ашёи бор дар Тоҷикистон бо номи Ак-Арқарской мавҷуд аст. Дар қаъри заминҳои Помир захираҳои тилло, нуқра, мис, волфрам, слюда ва сангҳои гаронбаҳо ҷойгиранд. Саноати истихроҷи маъдан дар Ҷумҳурии Тоҷикистон яке аз самтҳои пешомадноки ҷалби сармояи хориҷӣ мебошад. Корхонаҳои муштарак ба монанди Зарафшон, Анзоб, Адрасман, Пакрут, Апрелевка, ки дар кишвар оид ба истихроҷи металлҳои қиматбаҳо ва нимқиматбаҳо кор мекунанд, аллакай намунаи бомуваффақияти ҳамкориҳои судманд бо ширкатҳои хориҷӣ гаштаанд.